Εορτοδρόμιο

Ἁγία Παρασκευὴ


Σὰν τὸ δένδρο τὸ φυτευμένο στὶς δροσερὲς καὶ ζωογόνες πηγὲς τῶν ὑδάτων, τὸ καταπράσινο καὶ φουντωμένο, ποὺ δίνει γλυκοὺς καρπούς (πρβλ. Ψαλμ. 1, 3), εἶναι καὶ ὁ ἄνθρωπος ποὺ ζεῖ καὶ πολιτεύεται μὲ πίστη στὸν Χριστό. Ἀντλεῖ πνευματικὴ τροφὴ καὶ δροσιὰ ἀπὸ τὴν πίστη αὐτή, συνειδητοποιεῖ τὸν ὑψηλὸ προορισμό του καὶ τὴν αὐθεντικὴ καὶ ἀνεκτίμητη ἀξία του. Καὶ καρποφορεῖ στὴ ζωή του πνευματικοὺς καρπούς. Αὐτοὺς ποὺ καὶ τὸν ἑαυτό του γλυκαίνουν καὶ τὴν κοινωνία τρέφουν καὶ στηρίζουν. Τὸ ἔργο του, ὅσο μικρὸ καὶ ἂν φαίνεται στὸν κόσμο, εἶναι σπουδαῖο, γιατὶ εἶναι ἔργο πίστεως καὶ ἀγάπης. Καὶ σὰν τέτοιο μένει αἰώνιο καὶ ἀκατάλυτο.

Μακάριοι ὅσοι ἔνιωσαν τὴν πίστη τοῦ Χριστοῦ νὰ τοὺς ἐνδυναμώνει καὶ νὰ τοὺς δίνει νόημα ζωῆς, ἐσωτερικὴ εἰρήνη, πληρότητα καὶ πνευματικὴ καρποφορία. Βλέπουν τοὺς λόγους τοῦ Χριστοῦ νὰ γίνονται πραγματικότητα στὴ ζωή τους: «ὁ μένων ἐν ἐμοὶ κἀγὼ ἐν αὐτῷ, οὗτος φέρει καρπὸν πολύν» (Ἰω. 15, 5). Ἡ ζωή τους κατάφορτη ἀπὸ πνευματικοὺς καρποὺς καὶ ἡ παρουσία, συμπεριφορὰ καὶ συμβολή τους στὸ κοινὸ καλὸ μοιάζει μὲ τὴν ὡραία, πλούσια καὶ θαλερὴ ἐμφάνιση τῶν δένδρων, ποὺ ρουφοῦν αὐθεντικοὺς χυμοὺς ἀπὸ τὰ καθαρὰ ρυάκια τῆς πίστεως καὶ τῆς ἀρετῆς καὶ γι’ αὐτὸ ὅ,τι κάνουν στὴ ζωή τους μέσα ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἀναφορὰ καὶ ἀειφόρο μαθητεία τους στὸν Θεὸ εἶναι ὄμορφο, γνήσιο, μόνιμο καὶ εὐχάριστο.

Ἀπὸ τὴ στιγμὴ ποὺ θὰ νιώσει ὁ ἄνθρωπος αὐτὴν τὴν ἐξαιρετικὴ πραγματικότητα στὴν ψυχή του, τίποτα δὲν μπορεῖ νὰ τὸν χωρίσει ἀπὸ τὸν Χριστό, οὔτε οἱ πιὸ μεγάλες δυσκολίες οὔτε ὁ ἴδιος ὁ θάνατος. Χίλιες φορὲς μᾶς ἔδωσαν ἔμπρακτα αὐτὸ τὸ δίδαγμα οἱ γενναῖοι καὶ ἡρωικοὶ Μάρτυρες τῆς Ἐκκλησίας.

Βασισμένοι στὰ δύο θεμελιώδη ὑπαρξιακὰ ὁρόσημα, τὴν πίστη καὶ τὴν ἀγάπη, κατάφεραν ἡρωικὰ κατορθώματα πάνω ἀπὸ κάθε προσδοκία. Μάλιστα ὁ ἡρωισμὸς τῶν Μαρτύρων εἶναι μεγαλύτερος καὶ ἀνώτερος ἀπὸ τὸν συνήθη ἡρωισμὸ τῶν κοσμικῶν ἡρώων. Διακρίνεται γιὰ μία ἄλλη ποιότητα καὶ ἕναν αὐθεντικὸ στόχο. Καὶ τοῦτο, ἐπειδὴ οἱ ἥρωες τοῦ κόσμου ἀγωνίζονται νὰ καταβάλουν τοὺς ἐχθρούς, ἐπιδιώκουν νὰ τοὺς συντρίψουν καὶ νὰ τοὺς καταστρέψουν, ἐνῶ οἱ Μάρτυρες ἀγωνίζονται ὄχι γιὰ νὰ καταστρέψουν, ἀλλὰ νὰ μεταστρέψουν τοὺς ἐχθροὺς ὑπὲρ τῆς ἀληθείας.

Ἀσφαλῶς οἱ ἥρωες μπορεῖ τελικὰ νὰ χάσουν τὴ ζωή τους πάνω στὴν προσπάθεια νὰ σκοτώσουν τοὺς ἐχθρούς τους, ἐνῶ οἱ Μάρτυρες τῆς Ἐκκλησίας μας τολμοῦν τὴν ἄοπλη ἐπανάσταση τῆς ἀγάπης. Καὶ ἂν θυσιάζουν μία ζωή, αὐτὴ εἶναι ἡ δική τους. Οἱ Μάρτυρες ἐξέφρασαν μὲ πληρότητα τὸ φρόνημα τῆς στρατευομένης Ἐκκλησίας στὴν αἱματόβρεκτη πορεία της, ἐνώπιον ἀντίθεων ἀρχόντων καὶ ἀντίχριστων τυράννων τοῦ παρόντος αἰῶνος σὲ περιόδους διωγμῶν.

Ἡ Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ εἶναι συνήθως διωκόμενη καὶ πολεμούμενη ἀπὸ τὸν κόσμο ὁ ὁποῖος «κεῖται ἐν τῷ πονηρῷ» (Α ́ Ἰω. 5, 19) καὶ αὐτὸς ὁ χαρακτήρας της ὡς διωκόμενης λογίζεται ὡς ἀπόδειξη γνησιότητας καὶ συνέπειας στὴν ἀποστολή της. Ἡ Ἐκκλησία, ὡς Ἐκκλησία Μαρτύρων εἶναι ξένη πρὸς κάθε ἱστορικὸ συμβιβασμὸ καὶ καιροσκοπικὴ παραχώρηση στὸ κακό.

Ἂν ἡ Ἐκκλησία εἶχε συμβιβασθεῖ μὲ τὴν εἰδωλολατρία τῆς Ρωμαϊκῆς αὐτοκρατορίας, δὲν θὰ εἶχε ὑποστεῖ τοὺς φοβεροὺς διωγμούς, ὅμως θὰ εἶχε προδώσει τὸ βασίλειο τοῦ Πνεύματος γιὰ χάρη τοῦ βασιλείου τοῦ Καίσαρος, θὰ εἶχε προδώσει τὴν ἀποστολή της στὴν ἱστορία, θὰ εἶχε στερήσει ἀπὸ ἀναρίθμητους ἀνθρώπους της τὴ δυνατότητα καὶ προοπτικὴ τῆς σωτηρίας.

Ἡ Ἐκκλησία ἔλαμψε καὶ θριάμβευσε διὰ τῶν αἰώνων, ἐπειδὴ διέθετε γενναῖα καὶ ἡρωικὰ τέκνα, ὅπως ἡ ἁγία ὁσιοπαρθενομάρτυς Παρασκευή, τέκνα ποὺ εἶχαν τὸ θάρρος καὶ τὴν ἀποφασιστικότητα, ἀκόμη καὶ μπροστὰ στὸν θάνατο, νὰ ὁμολογοῦν τὸν Χριστὸ καὶ τὴν ἀλήθειά του καὶ μὲ τὸ αἷμα τους νὰ προσυπογράφουν αὐτὴν τὴν ὁμολογία.

Ἡ ὕπαρξη τῆς ἁγίας Παρασκευῆς εἶχε πλημμυρίσει ἀπὸ τὴ ζωὴ τοῦ Χριστοῦ, γι’ αὐτὸ καταφρόνησε τὰ ἐφήμερα καὶ ὑλικὰ πλούτη, τὰ ὁποῖα μεταποίησε σὲ πνευματικὰ ἀγαθὰ διὰ τῆς φιλανθρωπίας καὶ ἐλεημοσύνης, γι’ αὐτὸ καὶ κράτησε διὰ βίου ἁγνὴ τὴν ὕπαρξή της, γι’ αὐτὸ δὲν φοβήθηκε διωγμούς, φυλακίσεις, βασανιστήρια, βίαιο θάνατο, ἀποβλέποντας μόνο στὸν στέφανο τῆς δικαιοσύνης ποὺ ἀπονέμει ὁ Χριστός (πρβλ. Β ́ Τιμ. 4, 8).

Γι’ αὐτὸ καὶ ἡ ὑμνογραφία τῆς Ἐκκλησίας μας, μιλάει μὲ ὑπέροχα λόγια γιὰ τὴν ὁσιοπαρθενομάρτυρα, λόγια ποὺ ἐκφράζουν θαυμασμὸ καὶ ἀγάπη πρὸς τὸ πρόσωπό της, γιατὶ διέθετε τὴν ἐν Χριστῷ δύναμη, καὶ αὐτή, μία εὔθραυστη κορασίδα τόλμησε νὰ ἀναμετρηθεῖ μὲ τὸ κακὸ τοῦ κόσμου καὶ στὸ τέλος πνευματικὰ καὶ ἠθικὰ ἐνίκησε, ἀφοῦ προηγουμένως ἐλεύθερα στερήθηκε τὰ αὐτονόητα τῆς ζωῆς, βασανίστηκε καὶ ταλαιπωρήθηκε. Σήμερα κάτω ἀπὸ τὶς ἀρνητικὲς συνθῆκες τῆς κρίσιμης ἐποχῆς μας τὸ παράδειγμα τῆς ἁγίας Παρασκευῆς ἀποδεικνύεται ἐξαιρετικὰ ἐπίκαιρο γιὰ τοὺς σύγχρονους Χριστιανοὺς καὶ τὴν εὐθύνη τους. Βέβαια μπορεῖ νὰ μὴν ζοῦμε κάτω ἀπὸ συνθῆκες ἀνοικτοῦ καὶ ἀπροκάλυπτου διωγμοῦ καὶ οἱ θρησκευτικές μας ἐλευθερίες νὰ εἶναι τουλάχιστον τυπικὰ κατοχυρωμένες, ὅμως, ἡ πολύμορφη ἄρνηση τοῦ Χριστοῦ εὑρίσκεται ἤδη ἐντὸς τῶν τειχῶν.

Ἡ γενικευμένη ἐκκοσμίκευση ἐπιδιώκει νὰ ἐξοβελίσει κάθε ἱερὸ καὶ ὅσιο ἀπὸ τὴ ζωή μας καὶ ἀπαιτεῖται τὸ ἡρωϊκὸ φρόνημα τῶν Μαρτύρων γιὰ νὰ συνεχίσει ἡ Ἐκκλησία τὴν παρουσία καὶ ἀποστολή της στὸν κόσμο. Ὅσο, ὅμως, θὰ ὑπάρχουν συνειδητοὶ Χριστιανοί, ἁπλοὶ καὶ τίμιοι ἄνθρωποι, ἀγωνιστὲς τῆς ἀλήθειας καὶ τῆς δικαιοσύνης ποὺ ἐμπνέονται στὴ ζωή τους ἀπὸ φωτεινὰ παραδείγματα ἡρωϊκῶν προσωπικοτήτων, ὅπως τῆς ἁγίας Παρασκευῆς, θὰ ἐξακολουθεῖ νὰ ὑπάρχει ἐλπίδα μέσα σ’ αὐτὸν τὸν ἀνάλγητο καὶ ἄπιστο κόσμο καὶ ἀσφαλὴς προοπτικὴ σωτηρίας.

Μέσα στὴν κρίση τῆς ἐποχῆς μας, τὴν ἀγωνία τοῦ αἰώνα μας, τὴ γενικὴ ἀνασφάλεια, τὸ θάρρος τῆς ὑπάρξεως εἶναι αὐτὸ ποὺ τελικὰ σώζει, τὸ ὁποῖο διέθετε καὶ ἡ ἁγία Παρασκευή, γι’ αὐτὸ καὶ ὁ λαός μας τὴν τιμᾶ ξεχωριστά.

Ἀνήμερα τῆς ἑορτῆς ἔχουμε πανηγύρεις μὲ ζωοθυσίες καὶ παραθέσεις κοινῶν ἑορταστικῶν γευμάτων. Πολλὰ εἶναι καὶ τὰ θαυμαστὰ ἁγιάσματά της, μιᾶς καὶ θεωρεῖται προστάτης καὶ ἰαματικὴ τῶν παθήσεων τῶν ματιῶν, ἀφοῦ στὸ συναξάρι της διαβάζουμε ὅτι κατὰ τὴ διάρκεια τοῦ μαρτυρίου της τῆς ἔβγαλαν τὰ μάτια, τὰ ὁποῖα εἰκονίζεται νὰ κρατᾶ μέσα σὲ δίσκο. Ἐπίσης, λαμβάνουν χώρα καὶ διάφορες τελετουργικὲς πρακτικές. Χαρακτηριστικὴ εἶναι ἡ περίπτωση ὀργιαστικῆς λατρείας ποὺ μαρτυρεῖται στὸ Βαθὺ τῆς Κυζίκου, ὅπου γυναῖκες ποὺ τὶς «ἔπιανε ἡ ἁγία» χτυποῦσαν τὸ κεφάλι τους στὸ τέμπλο τοῦ ναοῦ, ἔπαιρναν τὶς εἰκόνες στὴν ἀγκαλιά τους καὶ τριγύριζαν στὸ χωριὸ καὶ σὲ γειτονικὰ χωριὰ ξεμαλλιασμένες καὶ ἐπικαλούμενες φωναχτὰ τὴ βοήθειά της, ἐνῶ χτυπιοῦνταν ρυθμικά. Τέλος, παλαιότερη παράδοση ἀναφέρει ὅτι ἡ Ἁγία θεράπευε τὴν πανώλη καὶ τὴ χολέρα.

Πρόκειται γιὰ μία Ἁγία τῆς ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας μας ποὺ συγκαταλέγεται στοὺς λαοφιλέστερους Ἁγίους ποὺ τιμῶνται σ’ ὁλόκληρο τὸν ἑλλαδικὸ καὶ κυπριακὸ πολιτισμικὸ χῶρο.

Γ. ΣΤΟΥΚΗΣ

Empty
Click + to add content
Empty
Click + to add content